Antika Fx 8320 ile Neler Yaptım.

mkcrazy

80+
Katılım
29 Nisan 2025
Mesajlar
14
Reaksiyon skoru
11
Selamlar arkadaşlar,

Donanım dünyasında yıllardır kalıplaşmış ve sorgulanmadan tekrar edilen bazı ezberler vardır. Bunların başında da AMD’nin AM3+ (FX) platformu gelir: "FX işlemciler 125W çeken birer sobadır", "Oyunlarda sürekli ani FPS düşüşü (drop) yaşatır", "GTX 970 gibi bir ekran kartını bile besleyemez" ve "En giriş seviyesi DDR4 işlemciler veya eski nesil Intel i5/i7'ler bile FX serisini ezer."

Peki yıllarca insanların yaşadığı o frekans düşüşlerinin ve ısınma sorunlarının kaynağı gerçekten FX işlemcilerin silikon mimarisi miydi, yoksa anakart üreticilerinin fabrikasyon (Auto) BIOS ayarlarındaki hatalı güç/voltaj yönetimi mi?

Bu konuyu tamamen bilimsel verilerle incelemek adına; doğru yapılandırılmış bir AMD FX-8320 sistemi, 3DMark’ın modern DirectX 12 motorunu temel alan Time Spy testine soktuk ve 3DMark Top 100 veritabanındaki 12 farklı rakip sistemle kıyasladık.

Önce FX platformundaki kronik sorunun kaynağına ve uygulanan reçeteye, ardından da 13 sistemli karşılaştırma tablosundaki çarpıcı sonuçlara bakalım.


🛠️ 1. FX Sistemler Neden Sorun Yaşıyordu ve Hangi Ayarlar Uygulandı?

Fabrikasyon ayarlarda bırakılan bir FX işlemcinin (örneğin 3.5 GHz taban / 4.0 GHz Turbo hızına sahip FX-8320) en büyük düşmanı işlemcinin kendisi değil, Otomatik Turbo Boost (CPB) ve APM (Application Power Management) ikilisidir.

  • Sorunun Kaynağı: CPB (Turbo) açık bırakıldığında ve voltaj "Auto" konumundayken, anakart sadece 1 veya 2 çekirdeği anlık olarak Turbo frekansına çıkarmak için işlemciye gereksiz yere 1.40V - 1.45V gibi aşırı yüksek bir voltaj basar. Bu durum hem tüm çekirdeklerin ortak hızını yükseltmez hem de anakartın VRM (Güç Besleme) fazlarını aşırı ısıtır. VRM'ler ısındığında veya işlemci anlık TDP sınırına dokunduğunda APM devreye girer ve işlemci hızını oyun ortasında bir anda 1.4 GHz'e düşürür. Yıllarca "FX işlemci ısınıyor ve oyunda drop yapıyor" denilen olayın asıl sebebi VRM ısınması ve bu voltaj dalgalanmasıdır.
Test Sisteminde Uygulanan Optimizasyon Reçetesi:

  • Sistem: AMD FX-8320 | ASUS M5A97 R2.0 (4+2 Faz Dijital VRM) | 2x8 GB 1600 MHz DDR3L (1.35V) | ASUS ROG Strix GTX 970 4GB | 9cm Tek Fanlı Kule Tipi Soğutucu | Windows 10 IoT Enterprise LTSC
  • CPB (Core Performance Boost / Turbo): Kapatıldı. (Gereksiz voltaj sıçramaları önlendi).
  • Çekirdek Hızı ve Voltaj: 8 çekirdeğin tamamı manuel düşük voltaj (~1.31V - 1.34V) ile 4.21 GHz hızına sabitlendi.
  • Kuzey Köprüsü (CPU-NB / L3 Önbellek Hızı): FX mimarisinde L3 önbellek ve bellek kontrolcüsü performansı doğrudan Kuzey Köprüsü hızına bağlıdır. Fabrikasyon 2000 MHz olan hız 2207 MHz'e çıkarıldı.
  • HPC Mode (High Performance Computing): Açıldı ( İşlemcinin yük altında hız kesmesi engellendi).
  • APM, C6 State ve Cool'n'Quiet: Kapatıldı. (Çekirdeklerin uyku moduna girip çıkarken yarattığı mikro takılmalar ve güç freni tamamen kaldırıldı).

📊 2. Test Metodolojisi: %100 Eşit Ekran Kartı Frekansı!

Karşılaştırmanın tamamen adil olması ve "Diğer sistemlerde ekran kartı hızı farklıydı" gibi bir soru işareti kalmaması için; 3DMark Time Spy Top 100 listesinde GTX 970 ekran kartını birebir aynı fabrikasyon hızda (1.291 MHz Çekirdek / 1.753 MHz Bellek) kullanan 12 farklı işlemcili sistem seçilmiştir. (2. görseldeki Clock frequency ve Memory clock frequency satırlarından tüm kartların birebir aynı hızda olduğunu teyit edebilirsiniz).

Eklediğim 3 görseldeki tabloyu incelediğimizde ortaya çıkan 4 kritik sonuç şunlardır:


📌 Bulgu 1: Saf DirectX 12 İşlemci Gücünde (

2012-2015 arasındaki eski DirectX 9 oyunları sadece 2 veya 4 çekirdek kullanıyordu. Ancak günümüzün DirectX 12 ve Vulkan motorlu modern oyunları 8 iş parçacığının (Thread) tamamına aynı anda yükleniyor.

  1. görseldeki yeşil işaretli CPU Score ve CPU Test (FPS) satırlarına baktığımızda; 4.21 GHz'deki DDR3 FX-8320 (3.307 Puan - 11.11 FPS), kendisinden yıllar sonra çıkmış DDR4 işlemcileri ve 8 izlekli rakiplerini geride bırakarak 1. sıraya yerleşmiştir:
  2. AMD FX-8320 @ 4.21 GHz (8C/8T - DDR3): 3.307 Puan (11.11 FPS) 🥇
  3. AMD Ryzen 5 1500X @ 3.89 GHz (4C/8T - DDR4): 3.301 Puan (11.09 FPS)
  4. Intel Core i3-9100F @ 4.09 GHz (9. Nesil 4C/4T - DDR4): 3.240 Puan (10.89 FPS)
  5. Intel Core i5-8400 @ 3.89 GHz (8. Nesil 6C/6T - DDR4): 3.109 Puan (10.45 FPS)
  6. Intel Core i7-4770 @ 3.90 GHz (4. Nesil 4C/8T - DDR3): 3.092 Puan (10.39 FPS)
  7. Intel Core i7-2600K @ 3.79 GHz (4C/8T - DDR3): 3.016 Puan (10.13 FPS)
  8. AMD Ryzen 3 1300X & Ryzen 3 3200G (DDR4): 2.939 & 2.926 Puan
  9. Intel Core i5-7400 (7. Nesil 4C/4T - DDR4): 2.921 Puan (9.81 FPS)
Yani sadece 4 izlekli işlemcileri değil; 6 çekirdekli DDR4 i5-8400'ü, 8 izlekli i7-4770 ve i7-2600K'yı ve 8 izlekli DDR4 Ryzen 5 1500X'i de geride bırakmaktadır.


📌 Bulgu 2: "Neden Otomatik Boost Kapatılmalı?" Tezinin En Çarpıcı Kanıtı (FX-9590 ve FX-9370 Karşılaştırması!)

Tablonun en sağındaki 10, 11, 12 ve 13. sütunlar aslında tüm konunun özetidir. Bu sütunlarda AMD'nin daha üst modelleri ve 220W TDP'li fabrikasyon hız aşırtmalı amiral gemileri yer alıyor:

  • 10. Sütun — FX-8350 (4.23 GHz): 2.995 CPU Puanı
  • 11. Sütun — FX-8370 (4.11 GHz - ASUS M5A99X EVO): 2.992 CPU Puanı
  • 12. Sütun — FX-9370 (4.71 GHz - ASUS Sabertooth 990FX R2.0): 3.206 CPU Puanı
  • 13. Sütun — FX-9590 (4.92 GHz - ASUS M5A99FX PRO R2.0): 3.011 CPU Puanı
Dikkat edin: En üst düzey 990FX (Sabertooth ve PRO) anakartlara takılı olan 4.92 GHz'lik FX-9590 (3.011) ve 4.71 GHz'lik FX-9370 (3.206), nasıl olur da M5A97 R2.0 üzerindeki 4.21 GHz'lik FX-8320 (3.307) karşısında yenilir?

Çünkü o sistemlerde işlemciler fabrikasyon Auto Boost ve APM açık şekilde bırakılmıştır! Kağıt üzerinde 4.92 GHz görünen FX-9590, ağır 8 çekirdekli DX12 yükü altına girdiği anda aşırı voltaj ve APM güç limiti yüzünden frekans kısmış (throttling yapmış) ve 3.011 puana düşmüştür. Bizim Boost ve APM'yi kapatıp 4.21 GHz'e (ve 2207 MHz NB hızına) sabitlediğimiz FX-8320 ise 2. görseldeki Average clock frequency satırında görüldüğü üzere test boyunca 1 MHz bile hız kaybetmeden 4.214 MHz ortalamayla çalışmış ve 5.0 GHz'lik ağabeyini %10 farkla geçmiştir!


📌 Bulgu 3: "125W Soba" Efsanesi ve Termodinamik Gerçeği (

  1. görseldeki Average temperature (Ortalama Sıcaklık) verilerine bakalım:
  • 1. Sütun — AMD FX-8320 (4.21 GHz Sabit - "125W Soba" denilen işlemci): 49 °C (Ekran Kartı: 59 °C)
  • 2. Sütun — Intel Core i5-7400 (3.29 GHz - "65W Serin" denilen işlemci): 64 °C (Ekran Kartı: 76 °C)
  • 8. Sütun — Intel Core i7-4770: Sıcaklığı 51 °C görünüyor ancak bir üst satırdaki Average clock frequency değerine bakarsanız işlemci hızı 3.90 GHz'den 2.793 MHz'e (2.79 GHz'e) çakılmış durumda!
Peki FX-8320, sadece 9cm'lik tek fanlı kule soğutucuyla tam yükte nasıl 49 °C kalabiliyor?
Bunun cevabı yarı iletken fiziğindeki Isıl Yoğunluk (

W/mm2W/mm2
- Thermal Density)
prensibidir:


  1. FX-8320, 32nm üretim teknolojisine ve tam 315 mm² gibi oldukça geniş bir silikon zar yüzey alanına (Die Size) sahiptir.
  2. Daha da önemlisi; FX işlemcilerde silikon zar, üstteki metal kapağa (IHS) ucuz termal macunla değil, doğrudan İndiyum Lehimle (Soldered TIM) birleştirilmiştir.
  3. Isının yayıldığı yüzey alanı çok geniş ve lehimli olduğu için, işlemcinin ürettiği ısı soğutucu tabanına anında iletilir. Yani doğru voltaj verildiğinde FX işlemciler ısınmaz; geçmişte yaşanan sorun tamamen otomatik Boost voltajının anakart VRM'lerini ısıtmasından ibarettir.

📌 Bulgu 4: Eşit GPU Frekansında Ekran Kartı Besleme Başarısı (

13 sistemde de GTX 970 aynı 1.291 MHz hızda çalıştığında; FX-8320'nin Graphics Score (3.513) ve Genel Time Spy (3.480) skoru; DDR4'lü i5-8400 (3.396), i7-4770 (3.463), i7-2600K (3.479), Ryzen 3 3200G (3.399) ve FX-9590 (3.371) sistemlerin tamamını geride bırakmış, 1. sıradaki Ryzen 5 1500X (3.518) ile birebir aynı potada (%1 fark) yer almıştır.

🎯 Sonuç

Bir donanımı "çöp" veya "soba" ilan etmeden önce, o mimarinin nasıl çalıştığını anlamak ve doğru mühendislik ayarlarını (Boost/APM iptali, sabit frekans/voltaj, CPU-NB optimizasyonu) uygulamak gerekir. Doğru yapılandırılmış bir AM3+ sistem, bugün bile hem 49°C gibi inanılmaz serin çalışma sıcaklıklarıyla hem de DirectX 12 çoklu çekirdek performansıyla şaşırtıcı işler başarabilmektedir.

Veriler ve tablolar ortada, değerli yorumlarınızı bekliyorum!
 

Ekler

  • {92D4E1F2-2697-41C3-8060-4797D9601F69}.webp
    {92D4E1F2-2697-41C3-8060-4797D9601F69}.webp
    103.6 KB · Hit: 18
  • {1904133D-15C0-4693-AEA3-CDCF35C47F28}.webp
    {1904133D-15C0-4693-AEA3-CDCF35C47F28}.webp
    192.1 KB · Hit: 16
  • {A900A219-9BB9-41D1-88E4-F9B1579635A9}.webp
    {A900A219-9BB9-41D1-88E4-F9B1579635A9}.webp
    187.3 KB · Hit: 16
Karşılaştırma yapalım dicem de benim işlemci abartı olur bunun karşısında. Linux'ta falan nasıl acaba bu FX?
 
Karşılaştırma yapalım dicem de benim işlemci abartı olur bunun karşısında. Linux'ta falan nasıl acaba bu FX?
senin işlemci kısmına bir şey diyemem ama benim kullandığım windows ltsc sürümü. yani arkaplan hizmetleri ve yük ne kadar az olursa sonuç o kadar iyi oluyor. kullandığın linux a göre de değişir işler bana kalırsa
 
LTSC var bende de, bakim bi merak ettim time spy kaç alıcak benim makine atarım birazdan.
 
Selamlar arkadaşlar,

Donanım dünyasında yıllardır kalıplaşmış ve sorgulanmadan tekrar edilen bazı ezberler vardır. Bunların başında da AMD’nin AM3+ (FX) platformu gelir: "FX işlemciler 125W çeken birer sobadır", "Oyunlarda sürekli ani FPS düşüşü (drop) yaşatır", "GTX 970 gibi bir ekran kartını bile besleyemez" ve "En giriş seviyesi DDR4 işlemciler veya eski nesil Intel i5/i7'ler bile FX serisini ezer."

Peki yıllarca insanların yaşadığı o frekans düşüşlerinin ve ısınma sorunlarının kaynağı gerçekten FX işlemcilerin silikon mimarisi miydi, yoksa anakart üreticilerinin fabrikasyon (Auto) BIOS ayarlarındaki hatalı güç/voltaj yönetimi mi?

Bu konuyu tamamen bilimsel verilerle incelemek adına; doğru yapılandırılmış bir AMD FX-8320 sistemi, 3DMark’ın modern DirectX 12 motorunu temel alan Time Spy testine soktuk ve 3DMark Top 100 veritabanındaki 12 farklı rakip sistemle kıyasladık.

Önce FX platformundaki kronik sorunun kaynağına ve uygulanan reçeteye, ardından da 13 sistemli karşılaştırma tablosundaki çarpıcı sonuçlara bakalım.


🛠️ 1. FX Sistemler Neden Sorun Yaşıyordu ve Hangi Ayarlar Uygulandı?

Fabrikasyon ayarlarda bırakılan bir FX işlemcinin (örneğin 3.5 GHz taban / 4.0 GHz Turbo hızına sahip FX-8320) en büyük düşmanı işlemcinin kendisi değil, Otomatik Turbo Boost (CPB) ve APM (Application Power Management)ikilisidir.

  • Sorunun Kaynağı: CPB (Turbo) açık bırakıldığında ve voltaj "Auto" konumundayken, anakart sadece 1 veya 2 çekirdeği anlık olarak Turbo frekansına çıkarmak için işlemciye gereksiz yere 1.40V - 1.45V gibi aşırı yüksek bir voltaj basar. Bu durum hem tüm çekirdeklerin ortak hızını yükseltmez hem de anakartın VRM (Güç Besleme) fazlarını aşırı ısıtır. VRM'ler ısındığında veya işlemci anlık TDP sınırına dokunduğunda APM devreye girer ve işlemci hızını oyun ortasında bir anda 1.4 GHz'e düşürür. Yıllarca "FX işlemci ısınıyor ve oyunda drop yapıyor" denilen olayın asıl sebebi VRM ısınması ve bu voltaj dalgalanmasıdır.
Test Sisteminde Uygulanan Optimizasyon Reçetesi:

  • Sistem: AMD FX-8320 | ASUS M5A97 R2.0 (4+2 Faz Dijital VRM) | 2x8 GB 1600 MHz DDR3L (1.35V) | ASUS ROG Strix GTX 970 4GB | 9cm Tek Fanlı Kule Tipi Soğutucu | Windows 10 IoT Enterprise LTSC
  • CPB (Core Performance Boost / Turbo): Kapatıldı. (Gereksiz voltaj sıçramaları önlendi).
  • Çekirdek Hızı ve Voltaj: 8 çekirdeğin tamamı manuel düşük voltaj (~1.31V - 1.34V) ile 4.21 GHz hızına sabitlendi.
  • Kuzey Köprüsü (CPU-NB / L3 Önbellek Hızı): FX mimarisinde L3 önbellek ve bellek kontrolcüsü performansı doğrudan Kuzey Köprüsü hızına bağlıdır. Fabrikasyon 2000 MHz olan hız 2207 MHz'e çıkarıldı.
  • HPC Mode (High Performance Computing): Açıldı ( İşlemcinin yük altında hız kesmesi engellendi).
  • APM, C6 State ve Cool'n'Quiet: Kapatıldı. (Çekirdeklerin uyku moduna girip çıkarken yarattığı mikro takılmalar ve güç freni tamamen kaldırıldı).

📊 2. Test Metodolojisi: %100 Eşit Ekran Kartı Frekansı!

Karşılaştırmanın tamamen adil olması ve "Diğer sistemlerde ekran kartı hızı farklıydı" gibi bir soru işareti kalmaması için; 3DMark Time Spy Top 100 listesinde GTX 970 ekran kartını birebir aynı fabrikasyon hızda (1.291 MHz Çekirdek / 1.753 MHz Bellek) kullanan12 farklı işlemcili sistem seçilmiştir. (2. görseldeki Clock frequency ve Memory clock frequency satırlarından tüm kartların birebir aynı hızda olduğunu teyit edebilirsiniz).

Eklediğim 3 görseldeki tabloyu incelediğimizde ortaya çıkan 4 kritik sonuç şunlardır:


📌 Bulgu 1: Saf DirectX 12 İşlemci Gücünde (

2012-2015 arasındaki eski DirectX 9 oyunları sadece 2 veya 4 çekirdek kullanıyordu. Ancak günümüzün DirectX 12 ve Vulkanmotorlu modern oyunları 8 iş parçacığının (Thread) tamamına aynı anda yükleniyor.

  1. görseldeki yeşil işaretli CPU Score ve CPU Test (FPS) satırlarına baktığımızda; 4.21 GHz'deki DDR3 FX-8320 (3.307 Puan - 11.11 FPS), kendisinden yıllar sonra çıkmış DDR4 işlemcileri ve 8 izlekli rakiplerini geride bırakarak 1. sıraya yerleşmiştir:
  2. AMD FX-8320 @ 4.21 GHz (8C/8T - DDR3): 3.307 Puan (11.11 FPS) 🥇
  3. AMD Ryzen 5 1500X @ 3.89 GHz (4C/8T - DDR4): 3.301 Puan (11.09 FPS)
  4. Intel Core i3-9100F @ 4.09 GHz (9. Nesil 4C/4T - DDR4): 3.240 Puan (10.89 FPS)
  5. Intel Core i5-8400 @ 3.89 GHz (8. Nesil 6C/6T - DDR4): 3.109 Puan (10.45 FPS)
  6. Intel Core i7-4770 @ 3.90 GHz (4. Nesil 4C/8T - DDR3): 3.092 Puan (10.39 FPS)
  7. Intel Core i7-2600K @ 3.79 GHz (4C/8T - DDR3): 3.016 Puan (10.13 FPS)
  8. AMD Ryzen 3 1300X & Ryzen 3 3200G (DDR4): 2.939 & 2.926 Puan
  9. Intel Core i5-7400 (7. Nesil 4C/4T - DDR4): 2.921 Puan (9.81 FPS)
Yani sadece 4 izlekli işlemcileri değil; 6 çekirdekli DDR4 i5-8400'ü, 8 izlekli i7-4770 ve i7-2600K'yı ve 8 izlekli DDR4 Ryzen 5 1500X'i de geride bırakmaktadır.


📌 Bulgu 2: "Neden Otomatik Boost Kapatılmalı?" Tezinin En Çarpıcı Kanıtı (FX-9590 ve FX-9370 Karşılaştırması!)

Tablonun en sağındaki 10, 11, 12 ve 13. sütunlaraslında tüm konunun özetidir. Bu sütunlarda AMD'nin daha üst modelleri ve 220W TDP'li fabrikasyon hız aşırtmalı amiral gemileri yer alıyor:

  • 10. Sütun — FX-8350 (4.23 GHz): 2.995 CPU Puanı
  • 11. Sütun — FX-8370 (4.11 GHz - ASUS M5A99X EVO): 2.992 CPU Puanı
  • 12. Sütun — FX-9370 (4.71 GHz - ASUS Sabertooth 990FX R2.0): 3.206 CPU Puanı
  • 13. Sütun — FX-9590 (4.92 GHz - ASUS M5A99FX PRO R2.0): 3.011 CPU Puanı
Dikkat edin: En üst düzey 990FX (Sabertooth ve PRO) anakartlara takılı olan 4.92 GHz'lik FX-9590 (3.011) ve 4.71 GHz'lik FX-9370 (3.206), nasıl olur da M5A97 R2.0 üzerindeki 4.21 GHz'lik FX-8320 (3.307) karşısında yenilir?

Çünkü o sistemlerde işlemciler fabrikasyon Auto Boost ve APM açık şekilde bırakılmıştır! Kağıt üzerinde 4.92 GHz görünen FX-9590, ağır 8 çekirdekli DX12 yükü altına girdiği anda aşırı voltaj ve APM güç limiti yüzünden frekans kısmış (throttling yapmış) ve 3.011 puana düşmüştür. Bizim Boost ve APM'yi kapatıp 4.21 GHz'e (ve 2207 MHz NB hızına) sabitlediğimiz FX-8320 ise 2. görseldeki Average clock frequency satırında görüldüğü üzere test boyunca 1 MHz bile hız kaybetmeden 4.214 MHz ortalamayla çalışmış ve 5.0 GHz'lik ağabeyini %10 farkla geçmiştir!


📌 Bulgu 3: "125W Soba" Efsanesi ve Termodinamik Gerçeği (

  1. görseldeki Average temperature (Ortalama Sıcaklık) verilerine bakalım:
  • 1. Sütun — AMD FX-8320 (4.21 GHz Sabit - "125W Soba" denilen işlemci): 49 °C (Ekran Kartı: 59 °C)
  • 2. Sütun — Intel Core i5-7400 (3.29 GHz - "65W Serin" denilen işlemci): 64 °C (Ekran Kartı: 76 °C)
  • 8. Sütun — Intel Core i7-4770: Sıcaklığı 51 °C görünüyor ancak bir üst satırdaki Average clock frequency değerine bakarsanız işlemci hızı 3.90 GHz'den 2.793 MHz'e (2.79 GHz'e) çakılmış durumda!
Peki FX-8320, sadece 9cm'lik tek fanlı kule soğutucuyla tam yükte nasıl 49 °C kalabiliyor?
Bunun cevabı yarı iletken fiziğindeki Isıl Yoğunluk (

W/mm2W/mm2
- Thermal Density)
prensibidir:


  1. FX-8320, 32nm üretim teknolojisine ve tam 315 mm² gibi oldukça geniş bir silikon zar yüzey alanına (Die Size) sahiptir.
  2. Daha da önemlisi; FX işlemcilerde silikon zar, üstteki metal kapağa (IHS) ucuz termal macunla değil, doğrudan İndiyum Lehimle (Soldered TIM) birleştirilmiştir.
  3. Isının yayıldığı yüzey alanı çok geniş ve lehimli olduğu için, işlemcinin ürettiği ısı soğutucu tabanına anında iletilir. Yani doğru voltaj verildiğinde FX işlemciler ısınmaz; geçmişte yaşanan sorun tamamen otomatik Boost voltajının anakart VRM'lerini ısıtmasından ibarettir.

📌 Bulgu 4: Eşit GPU Frekansında Ekran Kartı Besleme Başarısı (

13 sistemde de GTX 970 aynı 1.291 MHz hızda çalıştığında; FX-8320'nin Graphics Score (3.513) ve Genel Time Spy (3.480) skoru; DDR4'lü i5-8400 (3.396), i7-4770 (3.463), i7-2600K (3.479), Ryzen 3 3200G (3.399) ve FX-9590 (3.371)sistemlerin tamamını geride bırakmış, 1. sıradaki Ryzen 5 1500X (3.518) ile birebir aynı potada (%1 fark) yer almıştır.

🎯 Sonuç

Bir donanımı "çöp" veya "soba" ilan etmeden önce, o mimarinin nasıl çalıştığını anlamak ve doğru mühendislik ayarlarını (Boost/APM iptali, sabit frekans/voltaj, CPU-NB optimizasyonu) uygulamak gerekir. Doğru yapılandırılmış bir AM3+ sistem, bugün bile hem 49°C gibi inanılmaz serin çalışma sıcaklıklarıyla hem de DirectX 12 çoklu çekirdek performansıyla şaşırtıcı işler başarabilmektedir.

Veriler ve tablolar ortada, değerli yorumlarınızı bekliyorum!
işte beklediğim konu 👏🏻👏🏻
 
Selamlar arkadaşlar,

Donanım dünyasında yıllardır kalıplaşmış ve sorgulanmadan tekrar edilen bazı ezberler vardır. Bunların başında da AMD’nin AM3+ (FX) platformu gelir: "FX işlemciler 125W çeken birer sobadır", "Oyunlarda sürekli ani FPS düşüşü (drop) yaşatır", "GTX 970 gibi bir ekran kartını bile besleyemez" ve "En giriş seviyesi DDR4 işlemciler veya eski nesil Intel i5/i7'ler bile FX serisini ezer."

Peki yıllarca insanların yaşadığı o frekans düşüşlerinin ve ısınma sorunlarının kaynağı gerçekten FX işlemcilerin silikon mimarisi miydi, yoksa anakart üreticilerinin fabrikasyon (Auto) BIOS ayarlarındaki hatalı güç/voltaj yönetimi mi?

Bu konuyu tamamen bilimsel verilerle incelemek adına; doğru yapılandırılmış bir AMD FX-8320 sistemi, 3DMark’ın modern DirectX 12 motorunu temel alan Time Spy testine soktuk ve 3DMark Top 100 veritabanındaki 12 farklı rakip sistemle kıyasladık.

Önce FX platformundaki kronik sorunun kaynağına ve uygulanan reçeteye, ardından da 13 sistemli karşılaştırma tablosundaki çarpıcı sonuçlara bakalım.


🛠️ 1. FX Sistemler Neden Sorun Yaşıyordu ve Hangi Ayarlar Uygulandı?

Fabrikasyon ayarlarda bırakılan bir FX işlemcinin (örneğin 3.5 GHz taban / 4.0 GHz Turbo hızına sahip FX-8320) en büyük düşmanı işlemcinin kendisi değil, Otomatik Turbo Boost (CPB) ve APM (Application Power Management)ikilisidir.

  • Sorunun Kaynağı: CPB (Turbo) açık bırakıldığında ve voltaj "Auto" konumundayken, anakart sadece 1 veya 2 çekirdeği anlık olarak Turbo frekansına çıkarmak için işlemciye gereksiz yere 1.40V - 1.45V gibi aşırı yüksek bir voltaj basar. Bu durum hem tüm çekirdeklerin ortak hızını yükseltmez hem de anakartın VRM (Güç Besleme) fazlarını aşırı ısıtır. VRM'ler ısındığında veya işlemci anlık TDP sınırına dokunduğunda APM devreye girer ve işlemci hızını oyun ortasında bir anda 1.4 GHz'e düşürür. Yıllarca "FX işlemci ısınıyor ve oyunda drop yapıyor" denilen olayın asıl sebebi VRM ısınması ve bu voltaj dalgalanmasıdır.
Test Sisteminde Uygulanan Optimizasyon Reçetesi:

  • Sistem: AMD FX-8320 | ASUS M5A97 R2.0 (4+2 Faz Dijital VRM) | 2x8 GB 1600 MHz DDR3L (1.35V) | ASUS ROG Strix GTX 970 4GB | 9cm Tek Fanlı Kule Tipi Soğutucu | Windows 10 IoT Enterprise LTSC
  • CPB (Core Performance Boost / Turbo): Kapatıldı. (Gereksiz voltaj sıçramaları önlendi).
  • Çekirdek Hızı ve Voltaj: 8 çekirdeğin tamamı manuel düşük voltaj (~1.31V - 1.34V) ile 4.21 GHz hızına sabitlendi.
  • Kuzey Köprüsü (CPU-NB / L3 Önbellek Hızı): FX mimarisinde L3 önbellek ve bellek kontrolcüsü performansı doğrudan Kuzey Köprüsü hızına bağlıdır. Fabrikasyon 2000 MHz olan hız 2207 MHz'e çıkarıldı.
  • HPC Mode (High Performance Computing): Açıldı ( İşlemcinin yük altında hız kesmesi engellendi).
  • APM, C6 State ve Cool'n'Quiet: Kapatıldı. (Çekirdeklerin uyku moduna girip çıkarken yarattığı mikro takılmalar ve güç freni tamamen kaldırıldı).

📊 2. Test Metodolojisi: %100 Eşit Ekran Kartı Frekansı!

Karşılaştırmanın tamamen adil olması ve "Diğer sistemlerde ekran kartı hızı farklıydı" gibi bir soru işareti kalmaması için; 3DMark Time Spy Top 100 listesinde GTX 970 ekran kartını birebir aynı fabrikasyon hızda (1.291 MHz Çekirdek / 1.753 MHz Bellek) kullanan12 farklı işlemcili sistem seçilmiştir. (2. görseldeki Clock frequency ve Memory clock frequency satırlarından tüm kartların birebir aynı hızda olduğunu teyit edebilirsiniz).

Eklediğim 3 görseldeki tabloyu incelediğimizde ortaya çıkan 4 kritik sonuç şunlardır:


📌 Bulgu 1: Saf DirectX 12 İşlemci Gücünde (

2012-2015 arasındaki eski DirectX 9 oyunları sadece 2 veya 4 çekirdek kullanıyordu. Ancak günümüzün DirectX 12 ve Vulkanmotorlu modern oyunları 8 iş parçacığının (Thread) tamamına aynı anda yükleniyor.

  1. görseldeki yeşil işaretli CPU Score ve CPU Test (FPS) satırlarına baktığımızda; 4.21 GHz'deki DDR3 FX-8320 (3.307 Puan - 11.11 FPS), kendisinden yıllar sonra çıkmış DDR4 işlemcileri ve 8 izlekli rakiplerini geride bırakarak 1. sıraya yerleşmiştir:
  2. AMD FX-8320 @ 4.21 GHz (8C/8T - DDR3): 3.307 Puan (11.11 FPS) 🥇
  3. AMD Ryzen 5 1500X @ 3.89 GHz (4C/8T - DDR4): 3.301 Puan (11.09 FPS)
  4. Intel Core i3-9100F @ 4.09 GHz (9. Nesil 4C/4T - DDR4): 3.240 Puan (10.89 FPS)
  5. Intel Core i5-8400 @ 3.89 GHz (8. Nesil 6C/6T - DDR4): 3.109 Puan (10.45 FPS)
  6. Intel Core i7-4770 @ 3.90 GHz (4. Nesil 4C/8T - DDR3): 3.092 Puan (10.39 FPS)
  7. Intel Core i7-2600K @ 3.79 GHz (4C/8T - DDR3): 3.016 Puan (10.13 FPS)
  8. AMD Ryzen 3 1300X & Ryzen 3 3200G (DDR4): 2.939 & 2.926 Puan
  9. Intel Core i5-7400 (7. Nesil 4C/4T - DDR4): 2.921 Puan (9.81 FPS)
Yani sadece 4 izlekli işlemcileri değil; 6 çekirdekli DDR4 i5-8400'ü, 8 izlekli i7-4770 ve i7-2600K'yı ve 8 izlekli DDR4 Ryzen 5 1500X'i de geride bırakmaktadır.


📌 Bulgu 2: "Neden Otomatik Boost Kapatılmalı?" Tezinin En Çarpıcı Kanıtı (FX-9590 ve FX-9370 Karşılaştırması!)

Tablonun en sağındaki 10, 11, 12 ve 13. sütunlaraslında tüm konunun özetidir. Bu sütunlarda AMD'nin daha üst modelleri ve 220W TDP'li fabrikasyon hız aşırtmalı amiral gemileri yer alıyor:

  • 10. Sütun — FX-8350 (4.23 GHz): 2.995 CPU Puanı
  • 11. Sütun — FX-8370 (4.11 GHz - ASUS M5A99X EVO): 2.992 CPU Puanı
  • 12. Sütun — FX-9370 (4.71 GHz - ASUS Sabertooth 990FX R2.0): 3.206 CPU Puanı
  • 13. Sütun — FX-9590 (4.92 GHz - ASUS M5A99FX PRO R2.0): 3.011 CPU Puanı
Dikkat edin: En üst düzey 990FX (Sabertooth ve PRO) anakartlara takılı olan 4.92 GHz'lik FX-9590 (3.011) ve 4.71 GHz'lik FX-9370 (3.206), nasıl olur da M5A97 R2.0 üzerindeki 4.21 GHz'lik FX-8320 (3.307) karşısında yenilir?

Çünkü o sistemlerde işlemciler fabrikasyon Auto Boost ve APM açık şekilde bırakılmıştır! Kağıt üzerinde 4.92 GHz görünen FX-9590, ağır 8 çekirdekli DX12 yükü altına girdiği anda aşırı voltaj ve APM güç limiti yüzünden frekans kısmış (throttling yapmış) ve 3.011 puana düşmüştür. Bizim Boost ve APM'yi kapatıp 4.21 GHz'e (ve 2207 MHz NB hızına) sabitlediğimiz FX-8320 ise 2. görseldeki Average clock frequency satırında görüldüğü üzere test boyunca 1 MHz bile hız kaybetmeden 4.214 MHz ortalamayla çalışmış ve 5.0 GHz'lik ağabeyini %10 farkla geçmiştir!


📌 Bulgu 3: "125W Soba" Efsanesi ve Termodinamik Gerçeği (

  1. görseldeki Average temperature (Ortalama Sıcaklık) verilerine bakalım:
  • 1. Sütun — AMD FX-8320 (4.21 GHz Sabit - "125W Soba" denilen işlemci): 49 °C (Ekran Kartı: 59 °C)
  • 2. Sütun — Intel Core i5-7400 (3.29 GHz - "65W Serin" denilen işlemci): 64 °C (Ekran Kartı: 76 °C)
  • 8. Sütun — Intel Core i7-4770: Sıcaklığı 51 °C görünüyor ancak bir üst satırdaki Average clock frequency değerine bakarsanız işlemci hızı 3.90 GHz'den 2.793 MHz'e (2.79 GHz'e) çakılmış durumda!
Peki FX-8320, sadece 9cm'lik tek fanlı kule soğutucuyla tam yükte nasıl 49 °C kalabiliyor?
Bunun cevabı yarı iletken fiziğindeki Isıl Yoğunluk (

W/mm2W/mm2
- Thermal Density)
prensibidir:


  1. FX-8320, 32nm üretim teknolojisine ve tam 315 mm² gibi oldukça geniş bir silikon zar yüzey alanına (Die Size) sahiptir.
  2. Daha da önemlisi; FX işlemcilerde silikon zar, üstteki metal kapağa (IHS) ucuz termal macunla değil, doğrudan İndiyum Lehimle (Soldered TIM) birleştirilmiştir.
  3. Isının yayıldığı yüzey alanı çok geniş ve lehimli olduğu için, işlemcinin ürettiği ısı soğutucu tabanına anında iletilir. Yani doğru voltaj verildiğinde FX işlemciler ısınmaz; geçmişte yaşanan sorun tamamen otomatik Boost voltajının anakart VRM'lerini ısıtmasından ibarettir.

📌 Bulgu 4: Eşit GPU Frekansında Ekran Kartı Besleme Başarısı (

13 sistemde de GTX 970 aynı 1.291 MHz hızda çalıştığında; FX-8320'nin Graphics Score (3.513) ve Genel Time Spy (3.480) skoru; DDR4'lü i5-8400 (3.396), i7-4770 (3.463), i7-2600K (3.479), Ryzen 3 3200G (3.399) ve FX-9590 (3.371)sistemlerin tamamını geride bırakmış, 1. sıradaki Ryzen 5 1500X (3.518) ile birebir aynı potada (%1 fark) yer almıştır.

🎯 Sonuç

Bir donanımı "çöp" veya "soba" ilan etmeden önce, o mimarinin nasıl çalıştığını anlamak ve doğru mühendislik ayarlarını (Boost/APM iptali, sabit frekans/voltaj, CPU-NB optimizasyonu) uygulamak gerekir. Doğru yapılandırılmış bir AM3+ sistem, bugün bile hem 49°C gibi inanılmaz serin çalışma sıcaklıklarıyla hem de DirectX 12 çoklu çekirdek performansıyla şaşırtıcı işler başarabilmektedir.

Veriler ve tablolar ortada, değerli yorumlarınızı bekliyorum!
tam da elimde kalan ddr3 ramleri nasıl değerlendirsem dediğim gün konunun çıkmış olması güzel tesadüf. Eline sağlık.
Intel Core i7-4790K hakkında ne düşünüyorsun deneyimin var mı ? ikinci seçeneğim Intel Core i7-4770K
 
İlgilenenler için sistemin oyun testlerini de ekledim. Mümkün olduğunca güncel ve ağır oyunlarda test yaptım. Gerçek performansını göstermek için harici çekim yaptım. Görüntü kalitesi biraz kötü bu nedenle. İzlemek isteyenler için link bu :
Mesaj otomatik olarak birleştirildi:

tam da elimde kalan ddr3 ramleri nasıl değerlendirsem dediğim gün konunun çıkmış olması güzel tesadüf. Eline sağlık.
Intel Core i7-4790K hakkında ne düşünüyorsun deneyimin var mı ?
4790k DDR 3 ün efsanesi. bu listedeki kıyasladığım işlemcilerin tamamını gömecek potansiyeli var ama fabrikasyon olarak bırakmamak ve h81 gibi kartlarda kullanmamak lazım bana kalırsa.
 
İlgilenenler için sistemin oyun testlerini de ekledim. Mümkün olduğunca güncel ve ağır oyunlarda test yaptım. Gerçek performansını göstermek için harici çekim yaptım. Görüntü kalitesi biraz kötü bu nedenle. İzlemek isteyenler için link bu :
Mesaj otomatik olarak birleştirildi:


4790k DDR 3 ün efsanesi. bu listedeki kıyasladığım işlemcilerin tamamını gömecek potansiyeli var ama fabrikasyon olarak bırakmamak ve h81 gibi kartlarda kullanmamak lazım bana kalırsa.
aslında amacım steambox tarzı 60hz tv ye bağlayacağım bir pc oluşturmak ddr3 zamanında biraz erişimim kısıtlıydı anca genel geçer bilgilere sahibim 4770 yada 4770k işimi görür gibi geliyor.
 
aslında amacım steambox tarzı 60hz tv ye bağlayacağım bir pc oluşturmak ddr3 zamanında biraz erişimim kısıtlıydı anca genel geçer bilgilere sahibim 4770 yada 4770k işimi görür gibi geliyor.
4770 düz versiyonu eklediğim karşılaştırma tablosunda var. benzer bir ekran kartı ile 60hz de sabit 60fps kilidi ile çoğu oyunda problem yaşatmaz bana kalırsa. ddr3 deyip geçmemek lazım. piyasa saçma sapan yerlere gidiyor. eskilere biraz şans vermek lazım bana kalırsa
 
  • Beğen
Reaksiyonlar: AMYG
tam da elimde kalan ddr3 ramleri nasıl değerlendirsem dediğim gün konunun çıkmış olması güzel tesadüf. Eline sağlık.
Intel Core i7-4790K hakkında ne düşünüyorsun deneyimin var mı ? ikinci seçeneğim Intel Core i7-4770K
4 çekirdek işlemci nanay.
Mesaj otomatik olarak birleştirildi:

3970X + GTX770 UV :D
1794580684229.webp
 
Son düzenleme:
Yeni mesajlar Yeni Konu Aç  

SON KONULAR

Forum istatistikleri

Konular
1,253,829
Mesajlar
11,431,305
Üyeler
206,716
Son üye
Resulkose61
Geri
Top