İşte o gelen mistik soru. Senin için geminiye sordum. Bak bakalım neler demiş.
Versatil kalemler (halk arasında uçlu kalem ya da mekanik kurşun kalem olarak da bilinir), içindeki kömür-grafit minayı (ucu) bittikçe ileri süren bir mekanizmaya sahip, dış gövdesi genellikle metal veya plastik olan yazım gereçleridir.
Klasik kurşun kalemlerin aksine açacak gerektirmezler, boyları kısalmaz ve her zaman aynı çizgi kalınlığını sunarlar.
Versatil kalemin hikayesi, insanların kurşun kalemi yontmaktan yorulup "Bunun daha pratik bir yolu olmalı" dediği 16. yüzyıla kadar uzanıyor.
İlk mekanik kurşun kalem örneği, 1565 yılında İsviçreli doğabilimci
Conrad Gessner tarafından tarif edilmiştir. Ancak bu modelde ucun manuel olarak ayarlanması gerekiyordu. Gerçek anlamda "mekanik" sayılabilecek ilk patent ise
1822 yılında İngiltere’de
Sampson Mordan ve
John Isaac Hawkins tarafından alınmıştır. Mordan, daha sonra ortağının haklarını satın alarak "S. Mordan & Co." markasıyla gümüş ve altın gövdeli lüks mekanik kalemler üretmeye başlamıştır.
Bugün kullandığımız basmalı mekanizmaların temeli 20. yüzyılın başında atıldı. İki önemli isim bu süreci hızlandırdı:
- Tokuji Hayakawa (1915): Japonya’da, ucu her zaman sivri kalan bir kalem icat etti ve buna "Ever-Ready Sharp Pencil" adını verdi. Bu başarı, bugün dünya devi olan Sharp firmasının da temellerini attı.
- Charles R. Keeran (1915): ABD'de "Eversharp" kalemini geliştirdi. Hayakawa ve Keeran'ın tasarımları, kalemi günümüzdeki popülerliğine taşıyan ana itici güçler oldu.
Bir versatil kalemi "versatil" (çok yönlü) yapan şey, içindeki karmaşık ama zarif mühendisliktir.
- İç Tüp: Yedek uçların depolandığı hazne.
- Debriyaj (Clutch) Sistemi: Basma düğmesine bastığınızda ucu kavrayan ve ileri iten pirinç veya plastik tırnaklar.
- Uç Koruyucu (Nip): Ucun kırılmasını önleyen en uçtaki metal boru.
Versatil kalemler kullanım amacına göre standartlaştırılmış uç kalınlıklarına sahiptir:
- 0.3 mm / 0.4 mm: Teknik çizim ve çok detaylı işler için.
- 0.5 mm: Genel yazı ve hassas çizimler için en popüler tercih.
- 0.7 mm: Not tutmak için ideal, daha dayanıklı ve yumuşak yazım.
- 0.9 mm / 1.0 mm: El yazısı baskılı olanlar veya çizim yapanlar için.
- 2.0 mm: Genelde "portmin" olarak adlandırılır, klasik kurşun kalem ucu kalınlığındadır ve özel açacağıyla sivriltilir.
"Versatile" kelimesi İngilizce ve Fransızca kökenli olup
"çok yönlü, her işe uygun" anlamına gelir. Bu kalemlere bu adın verilmesinin sebebi; hem yazı yazmada, hem teknik çizimde, hem de sanatsal eskizlerde aynı gövdeyle sadece uç değiştirerek kullanılabilmeleridir.
Küçük Bir Not: Türkiye'de "versatil" terimi daha çok kırtasiye sektöründe ve teknik jargon içerisinde yerleşmiştir; öğrenciler arasında ise "uçlu kalem" tabiri çok daha yaygındır.
